Dnia 5 marca w auli Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Konopnickiej odbyło się spotkanie z Panem Wiesławem Syrkiem, autorem monografii: “Przeciw brunatnemu i czerwonemu zniewoleniu. Józef Cieśla Topór”. Spotkanie rozpoczął Adrian Stanisławczyk, uczeń II klasy LO,  wzruszającą recytacją wiersza Tadeusza Rynkiewicza.

Spowiedź Józefa Cieśli

Umierałeś pod białym kocem

więziennym azylem

z synem ojca

bez końca kary

w słonecznym zakratowaniu lata

w imieniu udokumentowaniu

trwania

bez prawa do requiem

i konduktu pamięci

a jednak wstąpiłeś w chwałę

bezimiennych

uhonorowany  trwaniem w pamięci

zawiedzionych

okłamany propagandą

sprzedawczyków

Prometeusza na wskroś orła w

koronie

narodowej dumy

umierałeś pod białym kocem

gdy rozkwitały pąki białych róż

w szpitalnej celi

spowiedź łkała nadzieją

            (Wiersz zaczerpnięto z tomu „Barczewo w poezji Tadeusza Rynkiewicza”)

Następnie głos zabrał  Pan Wiesław Syrek. W swojej prelekcji: „Działalność niepodległościowa Józefa Cieśli „Topora”” przedstawił nie tylko losy tytułowego bohatera swojej książki ale również ludzi, którzy odważyli się pomagać Cieśli, pomimo świadomości kary jaką im przyszło za to zapłacić. Józef Cieśla opisywany przez historiografię PRL-u jako bandyta i morderca w świetle archiwalnych dokumentów do których dotarł autor monografii, jawi się jako niezłomny patriota, który za próby realizacji marzeń o niepodległej Polsce, zapłacił bardzo wysoką cenę. Obecny na spotkaniu Pan Czesław Nowak, również pracownik Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, wykazując się ogromną wiedzą dotyczącą realiów powojennej Polski, zajął się opisaniem szczególnie tych członków grupy Cieśli, którzy związani byli z Jedliczem lub jego najbliższymi okolicami.  Zebrani mogli usłyszeć o trudnych przeżyciach : Henryka Twaroga ( pomimo ogromnego ryzyka, przetransportował razem z Tadeuszem Kozikiem rannego Cieślę do szpitala w Krakowie),  Zygmunta Tokarskiego (udzielał pomocy medycznej przedstawicielom konspiracji niepodległościowej w tym również rannemu Cieśli), Stanisława Lichonia (za działalność w grupie Cieśli miał wyrok śmierci), Kazimierza Człowiekowskiego (działacz niepodległościowy, współpracownik Cieśli, zmarł w 54r. w wyniku ran zadanych przez Zdzisława Kusiaka – pracownika UB), Michała Trybca (współpracował z grupą Cieśli, aresztowany nie przyznał się do pomocy udzielanej Cieśli), Józefa Mroza (działacz konspiracyjny AK,  Zrzeszenia „WiN”, później PSL i ZMW „Wici”, po emigracji do USA nie zaprzestał swojej działalności antykomunistycznej).

Bardzo interesującą częścią spotkania były wypowiedzi tych jego uczestników, którzy z racji rodzinnych powiązań, mogli uzupełnić relacje historyków opisem swoich przeżyć związanych z bolesną przeszłością. Pani Maria Wanat, córka Kazimierza Człowiekowskiego opowiedziała o trudnym dzieciństwie, ludzkiej życzliwości i wybaczeniu. Z wdzięcznością wspomniała Panią Wawszczakową oraz Zofię Konopnicką, które zaprosiły ją, jej siostrę i brata na wakacje do Żarnowca. Była to znacząca pomoc dla ich matki, samotnie wychowującej trójkę dzieci.  Pani Maria wspomniała również o tym, że zabójca jej ojca zmarł w tym samym czasie co jej matka i spoczywają w jednej kwaterze na krośnieńskim cmentarzu.  Zięć Michała Trybca z Żarnowca, wyrażając wdzięczność za zorganizowanie spotkania, podkreślił potrzebę mówienia o ludziach, których bohaterstwo zasługuje na pamięć. Głos zabrał również pan Stasik. W ciepłych słowach wspomniał o rozmowie z żoną Józefa Cieśli. Choć jako weterynarz, bywał w wielu gospodarstwach i rozmawiał z wieloma ludźmi, problemy tej kobiety wzruszyły go tak mocno, że rozmowę sprzed kilkudziesięciu lat zapamiętał do dziś. Swoją obecnością spotkanie zaszczycili również pani Jadwiga Węgrzyn - siostra Józefa Mroza, Marek Wiatr – wnuk Zygmunta Tokarskiego i Pan Tadeusz Kruczek – zięć Henryka Twaroga. Budującą była obecność na spotkaniu nauczycieli historii.  Podziękowania, autografy, wpisy do księgi pamiątkowej i miłe zaproszenie ze strony Pani dyrektor Iwony Pytel do dalszej współpracy.  Muzeum Podkarpackie w Krośnie, udostępniło do 19 marca naszemu jedlickiemu liceum wystawę: „Żołnierze wyklęci. Grupa konspiracyjna Józefa Cieśli”. Uczniowie będą mogli pooglądać zdjęcia i zapoznać się z życiorysami ludzi o których „zapomnieć nie wolno”. 

aut. Z. Zagórska                                   fot. T. Kruczek

Przeciw brunatnemu i czerwonemu zniewoleniu. Józef Cieśla „Topór

”Wiesław Syrek, Muzeum Podkarpackie w Krośnie, Krosno 2009, s. 408, fot. 88, map 6. Format B5 (165 x 235 mm), oprawa twarda szyta.Obszerna monografia wypełniająca jedną z wielu „białych plam” z powojennej historii Podkarpacia. Jej głównym bohaterem jest Józef Cieśla „Topór” - zasłużony żołnierz konspiracji antyniemieckiej okresu II wojny światowej oraz antykomunistycznej lat powojennych, który przez historiografię PRL był przedstawiany jako bandyta i morderca. Autor po przeprowadzeniu wnikliwych kwerend w zbiorach archiwalnych, głównie Instytutu Pamięci Narodowej, oraz zebraniu relacji uczestników i świadków tamtych wydarzeń rzetelnie ukazuje jego działalność. Wykorzystując źródła rozprawia się z kłamstwami i mitami historiografii komunistycznej. Cennym uzupełnieniem opracowania są noty biograficzne prawie 200 osób, głównie ludzi represjonowanych za współpracę z „Toporem”. Dzieło zostało wzbogacone poprzez zamieszczenie indeksów: miejscowości, pseudonimów oraz nazwisk. Ta unikatowa publikacja stanowi ważne wydarzenie wydawnicze na Podkarpaciu. Winna znaleźć się w biblioteczce każdego, komu nie obce są zainteresowania przeszłością. (Cena: 49 zł  )

Zamówienia można kierować telefonicznie na nr 13/4321376 wew. 13 lub mailem na adres promocja@muzeum.krosno.plKsiążkę można też kupić bezpośrednio w muzeum..na nr 13/4321376